-
- “Ben aslında ailesini değil, en çok onu sınadım,” dedi annem. “Çünkü evleneceğin adamın nasıl biri olduğunu anlamak için, sana nasıl davrandığına bakmak yetmez. Kendisinden daha güçsüz gördüğü birine nasıl davrandığına bakacaksın.” Boğazım düğümlendi. “Peki Sarp ne yaptı?” Annem birkaç saniye sustu. Sonra kulağıma eğilip, bütün gece benim fark etmediğim şeyi anlattı. “Sarp, annesinin bana her laf soktuğunda rahatsız oldu,” dedi. “Ama tek kelime etmedi. Önce bunun çekingenlik olduğunu düşündüm. Sonra garsona nasıl davrandığını gördüm.” Kaşlarımı çattım. “Garsona mı?” Annem başını salladı. “Sen lavaboya gitmeden önce genç garson yanlışlıkla Sarp’ın babasının bardağına birkaç damla su döktü. Babası çocuğa ters ters baktı. Annesi de ‘Buralara artık kimi işe alıyorlar anlamıyorum’ dedi.” Bunu duymamıştım. Annem devam etti. “Sarp çocuğun yüzüne baktı. Bir şey söyleyecek sandım. Ama söylemedi. Sadece peçetesini aldı ve masayı sildi.” “Belki olay büyümesin istemiştir.” Annem gözlerimin içine baktı. “Ben de öyle düşündüm. O yüzden bekledim.” Kalbim hızlandı. “Sonra?” “Sonra senin kayınvaliden bana o restoranlara alışık olup olmadığımı sordu. Sarp yine sustu. Babası, benim oturduğum semti öğrenince ‘Oralar hâlâ çok kalabalık mı?’ diye küçümseyen bir sesle sordu. Sarp yine sustu.” Bir anda savunmaya geçtim. “Ama Sarp böyle biri değil.” Annem elimi tuttu. “Bunu ben de öğrenmek istiyorum zaten. O yüzden şimdi masaya dönelim.” Bu cümle beni daha da tedirgin etti. “Ne yapacağız?” “Hiçbir şey. Sadece izleyeceğiz.” Masaya döndüğümüzde herkes tatlı siparişi veriyordu. Sarp beni görünce gülümsedi. “Her şey yolunda mı?” “Evet,” dedim. Ama sesim bile bana ait değilmiş gibi çıktı. Annem yerine oturdu. Tam o sırada biraz önce sözünü ettiği genç garson yanımıza geldi. Elinde tabaklar vardı. Masaya servis yaparken eli hafifçe titredi. Gülay Hanım dudaklarını büzdü. “Biraz dikkatli olabilir misiniz?” “Özür dilerim efendim.” Çocuğun yüzü kızarmıştı. Sarp’ın babası Suat Bey saatiyle oynarken mırıldandı. “Bu seviyedeki bir restoranda insan daha profesyonel personel bekliyor.” Garson başını eğdi. Tam uzaklaşacaktı ki annem ona seslendi
-
- “Evladım.” Genç adam durdu. “Buyurun?” “Hiç sorun değil. Teşekkür ederiz.” Çocuğun yüzüne küçük bir gülümseme yayıldı. “Afiyet olsun.” Garson uzaklaşırken Sarp anneme baktı. Bir şey söylemedi. İşte o anda annemin ne demek istediğini gerçekten anlamaya başladım. Sarp kötü davranmıyordu. Ama iyiliği de seçmiyordu. Sessiz kalıyordu. Ve bazen sessizlik, insanın sandığı kadar masum değildi. Tatlılarımız geldi. Gülay Hanım kaşığını pastasına batırırken bana dönüp düğünden bahsetmeye başladı. “Mekân konusunda artık karar vermemiz lazım. Bizim düşündüğümüz birkaç yer var.” “Biz de birkaç yere bakmıştık,” dedim. “Tabii ama…” diye araya girdi. “Bizim çevremizin alıştığı belli bir standart var. Misafirleri de düşünmek gerekiyor.” Annem gözlerini tabağından kaldırdı. “Gençler nerede mutlu olacaksa orası güzeldir bence.” Gülay Hanım gülümsedi. Ama o gülümsemede sıcaklık yoktu. “Elbette. Ama bazı şeylerin bir seviyesi oluyor.” Masanın üzerinde ağır bir sessizlik oluştu. Gözüm Sarp’a kaydı. Bana baktı. Sonra annesine. Bir an konuşacağını sandım. Konuşmadı. İşte o anda içimde bir şey kırıldı. Annem bunu fark etti. Ama hâlâ bekliyordu. Sonra Gülay Hanım hiç beklemediğim bir şey söyledi. “Bir de düğün fotoğrafları var tabii. Herkes biraz uyumlu giyinirse daha hoş olur.” Ne demek istediği çok açıktı. Gözleri annemin solmuş çiçekli elbisesindeydi. Suat Bey hafifçe güldü. Benim yüzüm yandı. Ama bu kez utandığım kişi annem değildi. Sarp derin bir nefes aldı. “Anne.” Hepimiz ona baktık. Gülay Hanım kaşığını bıraktı. “Efendim?” “Yeter artık.” Masada hava bir anda değişti. Annem hiç kıpırdamadı. Gülay Hanım şaşırmıştı. “Ne yeter?” “Akşamın başından beri yaptığın şey.” “Ben ne yapmışım?” Sarp’ın sesi sakindi ama ilk kez sertti. “Ece’nin annesini küçümsüyorsun.” Kalbim sanki bir anda durdu. Annem gözlerini Sarp’tan ayırmıyordu. Gülay Hanımın yüzü gerildi. “Saçmalama. Ben yalnızca sohbet ediyorum.” “Hayır. Sohbet etmiyorsun.” Suat Bey öne eğildi. “Sarp, annenle konuşurken üslubuna dikkat et.” Sarp bu kez babasına döndü. “Baba, sen de biraz önce çalışan çocuğu küçümsedin. Bir hata yaptı diye insanların değerini ölçemezsiniz.” Masada çıt çıkmıyordu. Sarp devam etti. “Ben başından beri susuyordum çünkü bu akşam kavga çıkarmak istemedim. Ama susarak daha kötü bir şey yaptığımı fark ettim.” Sonra bana baktı. “Ece, özür dilerim.” “Benden neden özür diliyorsun?” “Çünkü senin anneni savunmak zorunda kalmaman gerekirdi.” Gözlerim doldu. Sonra anneme döndü. “Nurten Hanım, sizden de özür dilerim. Annemin söyledikleri için değil sadece. Benim geç konuştuğum için.” Annem birkaç saniye yüzüne baktı. Sonra dudaklarının kenarında hafif bir tebessüm belirdi. “Geç de olsa insan doğru yerde konuşabiliyorsa hâlâ umut vardır.” Gülay Hanım öfkeyle geriye yaslandı. “Bütün bu drama bir elbise yüzünden mi?” Annem başını çevirdi. “Hayır.” Elbisesinin eteğini iki parmağıyla tuttu. “Tam tersine, bu elbise sayesinde.” Gülay Hanım anlamamıştı. Ben ise anlamaya başlamıştım. Annem sakin bir sesle konuştu. “Bu elbiseyi kızım sekiz yaşındayken aldım. O yıl iki işte çalışıyordum. Gündüz bir tekstil atölyesinde, akşamları bir pastanede temizlik yapıyordum.” Boğazım düğümlendi. Bunu bilmiyordum. “Ece’nin okulunda anneler günü etkinliği vardı. Güzel görünmek istedim ama yeni bir elbiseye verecek param yoktu. Bu elbiseyi pazardan ikinci el aldım.” Elini kumaşın üzerinde gezdirdi. “Ece o gün bana, ‘Anne, sınıftaki en güzel anne sensin’ dedi.” Gözlerimden yaşlar süzüldü. Annem bana baktı. “Ben bu elbiseyi hiçbir zaman eski ya da değersiz görmedim.” Sonra Gülay Hanım’a döndü. “Sadece insanların bakınca ne göreceğini merak ettim.” Kimse konuşamadı. Bir dakika kadar sonra Sarp cüzdanını çıkarıp masaya bıraktı. “Bu geceyi burada bitirelim.” Annesi şaşkınlıkla doğruldu. “Nereye gidiyorsun?” “Ece ve annesiyle biraz yürümek istiyorum.” “Bizi burada mı bırakıyorsun?” Sarp başını salladı. “Hayır anne. Sadece ilk kez sizin istediğiniz şeyi değil, doğru olduğuna inandığım şeyi yapıyorum.” Restorandan çıktığımızda İstanbul’un serin gece havası yüzüme çarptı. Üçümüz birkaç dakika konuşmadan yürüdük. Sonunda anneme döndüm. “Bunu en başından beri planladın mı?” Güldü. “Bu kadarını değil.” “Ya Sarp hiç konuşmasaydı?” Annem bana baktı. “O zaman senin öğrenmen gereken şey biraz daha acı olurdu.” Sarp sessizce başını eğdi. Sonra annemin karşısına geçti. “Beni test ettiniz.” “Evet.” “Geçtim mi?” Annem gülümsedi. “Bu okul sınavı değil evladım.” Sarp da gülümsedi. “Peki ne?” Annem elini onun omzuna koydu. “Hayat boyu süren bir sınavın ilk sorusu.” Aylar sonra Sarp’la evlendik. Düğünümüz Gülay Hanım’ın hayal ettiği gösterişli otellerden birinde olmadı. Boğaz manzaralı küçük bir kır bahçesinde yaptık. Annem düğüne yeni bir elbiseyle geldi. Ama o eski çiçekli elbiseyi de yanında getirmişti. Nedenini düğün bittikten sonra öğrendim. Elbiseyi küçük bir kutunun içine koymuş ve kutunun üzerine tek bir not yazmıştı: “İnsanların gerçek değerini anlamak istiyorsan, onların güçlü kişilere nasıl davrandığına değil, kendilerinden daha güçsüz sandıkları insanlara nasıl davrandığına bak.” Yıllar sonra bile o kutuyu saklıyorum. Çünkü o gece annem bana yalnızca nasıl bir adamla evleneceğimi göstermedi. Bana kendim hakkında da bir şey öğretti. Restorana ilk girdiğinde eski elbisesinden utanan bendim. Gece sonunda ise o elbisenin temsil ettiği şeyle gurur duyuyordum. Annem beni yıllarca iki işte çalışarak büyütmüş, yorgun elleriyle bana bir hayat kurmuştu. Ben ise birkaç saatliğine, başkalarının ne düşündüğünü onun onurundan daha önemli sanmıştım. O gece annem Sarp’ı sınamak için eski bir elbise giymişti. Ama aslında hepimizi sınamıştı. Ve öğrendiğim en önemli şey şuydu: Bir insanın üzerindeki kıyafet onun değerini göstermez. Ama o kıyafete bakıp verdiğimiz tepki, bizim kim olduğumuzu fazlasıyla gösterir.