- Bölüm 2 Elif’in saçından çözdüğü lastik merdivenlere düştü. Küçük kız eğilip almadı. Gözlerini Cengiz’in masaya bıraktığı yüzükten ayırmıyordu. “Babam,” dedi, “annemin yüzüğünü neden sana veriyor teyze?” Kimse cevap vermedi. Annem sandığın önünde duruyordu. Cengiz ise ablamın alyansını parmağının ucuyla bana doğru itti. “Çocuklar seni seviyor Derya. Biz de birbirimize yabancı değiliz. Ne kadar uzatacağız?” Yüzüğe baktım. Ablamın on iki yıl parmağında taşıdığı, hastalığının son aylarında zayıfladığı için bol gelen yüzüktü. İçinde evlendikleri tarih yazıyordu. “Ben seninle evlenmeyeceğim.” Annemin yüzü gerildi. “Sen kime karşı geliyorsun? Ölen ablanın vasiyetine mi?” “Ablamın ne söylediğini Fadime Teyze’den öğrendim.” Cengiz’in gülümsemesi kayboldu. Annem bir adım yaklaştı. “O kadın ne biliyormuş? Ölüm döşeğindeki insanın sözünü mü dinleyeceksin?” “Evet anne. Son nefesinde söylediğini dinleyeceğim. Çünkü senin anlattığından başka bir şey söylemiş.” Annem elini kaldırdı. Tokadı bekledim ama vurmadı. Eli havada kaldı. “Bu evde benim sözüm geçer.” O sırada Elif merdivenlerden indi. “Annem de öyle demişti anneanne.” Annem çocuğa döndü. “Odana çık!” Elif irkildi. Ama gitmedi. “Annem, ‘Derya teyzeni bu eve getirmeyin,’ demişti. Sen ona ‘Sus Nurcan, çocuklarını düşün,’ dedin.” Cengiz ayağa kalktı. “Yeter artık. Çocuğun aklı karışmış.” Elif arkamdaki duvara yaslandı. Küçücük elleri titriyordu. “Babam anneme de hep öyle diyordu.” O anda Cengiz’in yüzüne baktım. İlk kez bana ablamın kocası gibi değil, ablamın on iki yıl boyunca korktuğu bir adam gibi göründü. Elif’i arkamda tutup anneme döndüm. “Nişan yüzüğümün anahtarını ver.” “Vermiyorum.” “O zaman sandığı açmadan giderim.” “Çocukları bırakıp nereye gideceksin?” “Çocukları bırakacağımı kim söyledi?” Cengiz masaya vurdu. Mert yan odada uyanıp ağlamaya başladı. “Benim çocuklarımı benden alamazsın!” “Kimse senden çocuklarını almıyor. Ama onları bahane edip beni kendine eş de yapamazsın.” Mert’in ağlaması şiddetlendi. Elif hemen kardeşinin yanına koştu. Ona nasıl sarıldığını gördüm. Yedi yaşında bir çocuk, dört yaşındaki kardeşini susturmak için annesinin sesini taklit ediyordu. “Tamam kuzum, tamam. Ben buradayım.” O gece hiçbir yere gidemedim. Çünkü Elif uyumadan önce elimi tuttu. “Teyze, sen de gidince babam beni annemin odasına kilitleyecek mi?” Boğazım düğümlendi. “Daha önce kilitledi mi?” Başını salladı. “Annem hastanedeyken. Anneanneme söylemiştim. ‘Baban seni terbiye ediyor,’ dedi.” O gece Elif’in yanında yattım. Mert de aramıza sokuldu. İkisi uyuyunca saatlerce tavana baktım. Sabah ezanı okunmadan Elif beni dürttü. “Teyze, annemin sana bıraktığı şeyi göstereyim mi?” Yatağımdan doğruldum. “Ne bıraktı?” “Babamın bulamadığı şeyi.” Beni ablamın eski odasına götürdü. Dolabın alt çekmecesini açtı. İçinden küçük bir bez çanta çıkardı. Çantada ablamın hastanede kullandığı başörtüsü, bir tarak ve sararmış bir defter vardı. Defterin arasına katlanmış bir kâğıt koymuştu. Elif kâğıdı bana uzattı. “Annem bunu sana verecektim dedi. Ama anneannem yanımıza gelince yastığının altına sakladı. Eve getirdiğimizde de ben aldım.” Kâğıdı açtım. Ablamın el yazısıydı. Derya, Bunu okuyorsan sana söyleyemediklerim için beni affet. On iki yıl önce Cengiz seni istemeye geldi. Annem seni halana gönderdi. Bana, seni istemekten vazgeçtiğini, benimle evlenmek istediğini söylediler. Düğünden üç hafta sonra gerçeği öğrendim. Cengiz sarhoşken bana, “Seninle evlenmeseydim annen Derya’yı bana vermeyecekti,” dedi. O gün seni Trabzon’a göndermek için annemle kavga ettim. Beni kıskandığını düşündün. Varsın öyle düşün dedim. Yeter ki o evden kurtul. Ama Cengiz seni hiç unutmadı. Her gelişinde ne giydiğine baktı. Her telefonunda kiminle konuştuğunu sordu. Volkan’la nişanlandığında üç gün benimle konuşmadı. Ben hastalandığımda anneme, “Çocuklara Derya bakar,” dediğini duydum. Annem de “Bu defa itiraz edecek hali yok,” diye cevap verdi. Derya, çocuklarımı sevdiğini biliyorum. Ama benim yerime geçme. Sen benim kardeşimsin, çocuklarımın annesi değilsin. Onları koruyabilirsen koru. Kendini de koru. Volkan seni seviyorsa onunla evlen. Benim yaşayamadığım hayatı sen yaşa. Bir de Elif’e söyle, saçlarını yanlış ördüğünde ağlamasın. Ben de ilk öğrendiğimde her sabah söküp yeniden örüyordum. Son satırda mürekkep dağılmıştı. Kâğıdı yüzüme bastırdım. Ağlamamak için dudaklarımı ısırdım ama başaramadım. Elif yanımda bekliyordu. “Annem sana kızmış mı teyze?” Dizlerimin üzerine çöktüm. “Hayır kuzum. Annen beni çok seviyormuş.” “Beni de seviyordu.” “Seni de. Mert’i de.” Elif ellerini boynuma doladı. “O zaman neden anneannem annemin isteğini başka söyledi?” Cevap veremedim. Çünkü o sorunun cevabını öğrenmek için artık anneme bakmam gerekiyordu. Defteri çantama koydum. Mektubun fotoğrafını çektim, Volkan’a ve Trabzon’daki kendi e-posta adresime gönderdim. Sonra mutfağa indim. Annem sobanın üstünde çay demliyordu. “Anne, ablamın yazdıklarını okudum.” Çaydanlığın kapağını bıraktı. Demir ses mutfakta yankılandı. “Ne yazmış?” “Her şeyi.” Annem sandalyeye oturdu. Yüzündeki ifade ilk kez değişti. Kızgınlığın yerini korku aldı. “Nurcan hastaydı. İlaçlardan ne dediğini bilmiyordu.” “On iki yıl önce de mi hastaydı?” Annem sustu. “Cengiz’in beni istediğini biliyor muydun?” “Biliyordum.” “Neden bana söylemedin?” “On yedi yaşındaydın. Okuyacaktın. Ablan yirmi iki olmuştu, talibi yoktu. İyi bir aileydi.” “İyi bir aile miydi, anne? Yoksa sen ablamı vermek için beni pazarlık konusu mu yaptın?” Annem gözlerini kaçırdı. “O zamanlar böyle şeyler olurdu.” “Peki şimdi? Şimdi de mi olur?” Bana baktı. “Nurcan öldü. İki çocuk ortada kaldı. Cengiz dışarıdan bir kadın getirirse o çocuklara kim bakacak? Sen bakacaksın işte. Hem evin belli, ailen belli.” “Benim hayatım belli değil mi anne?” “O çocuklar senin kanından.” “Ben de senin kanındanım!” Sesim o kadar yükseldi ki kapının önünde duran Elif irkildi. Annem başını eğdi. Bir an yumuşayacağını sandım. Sonra yavaşça konuştu. “Cengiz’e söz verdim kızım. Baban öldüğünde bize o baktı. Çaylığın borcunu o kapattı. O adamı şimdi nasıl geri çevireyim?” İçimde bir şey koptu. “Ne borcu?” Annem cevap vermedi. “Anne, ne borcu?” “Babanın hastane masrafları vardı. Çaylığın bir kısmı ipotekliydi. Cengiz para verdi. Yıllardır da bir şey istemedi.” “Şimdi mi istiyor?” Annem ağlamaya başladı. “Beni köyün içinde rezil etme Derya.” O anda anladım. Annem benim mutsuz olmamdan değil, insanların ne söyleyeceğinden korkuyordu. Üstelik bu kez ablam da yoktu. Beni o evden uzaklaştıracak kimse kalmamıştı. “Borcu kâğıda dök anne,” dedim. “Ne kadar verdiyse öğreniriz. Ama ben borç karşılığı evlenmeyeceğim.” Annem gözyaşlarını sildi. “Sen gidince çocuklar ne olacak?” “Onları korumak için elimden geleni yapacağım. Ama Cengiz’in karısı olarak değil.” O öğleden sonra Rize’ye gidip bir avukatla görüştüm. Ablamın mektubunu gösterdim, Elif’in anlattıklarını aktardım. Çocukların güvenliği için hangi kuruma başvurmam gerektiğini sordum. Avukat beni dikkatle dinledi. “Önce çocukların güvende olduğundan emin olalım,” dedi. “Bir evlilik dayatmasıyla çocukların velayeti aynı mesele değil. Elif’in anlattıkları da uzmanlar tarafından değerlendirilmeli.” O gün ilgili sosyal hizmet birimine başvurdum. Elif’in korkularını, odasına kilitlendiğini söylediğini anlattım. Çocukların korunması için değerlendirme istedim. Akşam eve döndüğümde kapıda Cengiz vardı. Elinde telefonunu tutuyordu. “Avukata gitmişsin.” Köy küçük. Haber yine benden önce gelmişti. “Gittim.” “Beni çocuklarımdan ayırmaya mı çalışıyorsun?” “Çocukların güvende olmasını istiyorum.” Cengiz güldü. “Çocuklarım sana ne söylemiş olabilir? Elif yedi yaşında. Aklına geleni konuşur.” “Sen neden bu kadar korkuyorsun Cengiz?” Gülümsemesi söndü. “Ben senden korkmuyorum Deryacık.” Bana doğru bir adım attı.
- “Seninle evlenmek için on iki yıl bekledim. Şimdi bir kâğıt parçası yüzünden vazgeçeceğimi mi sanıyorsun?” Tam o sırada annem kapıya çıktı. “Cengiz, komşular duyacak.” Cengiz bana değil, anneme baktı. “Saadet ana, cuma günü kına yakılacak demedin mi?” Annem başını eğdi. “Dedim.” “Öyleyse hazırlığını yap.” İçeri yürüdü. Ben kapının önünde kaldım. Bu kez korktum. Kendim için değil. Elif için. Çünkü Cengiz beni alamadığında öfkesini kime yönelteceğini artık biliyordum. O gece çocukları yatırdıktan sonra Volkan’ı aradım. Telefonu üçüncü çalışta açtı. “Derya?” Sesini duyunca konuşamadım. “İyi misin?” “Değilim.” Uzun bir sessizlik oldu. “Volkan, sana bir şey anlatmam lazım.” Her şeyi anlattım. Ablamın mektubunu, annemin yalanını, Cengiz’in sözlerini. Beni bölmeden dinledi. Sonra sordu: “Sen ne istiyorsun?” Bu soru çok basitti. Ama günlerdir kimse bana sormamıştı. “Seninle evlenmek istiyorum,” dedim. “Ama çocukları da orada bırakamıyorum.” “Çocukları bırakman gerektiğini kim söyledi?” “Bilmiyorum.” “Öyleyse önce onların güvenliği için gerekeni yap. Ben yanındayım.” Ertesi sabah Volkan Çayeli’ye geldi. Yanında annesi de vardı. Volkan’ın annesi beni görünce sarılmadı. Önce ellerimi tuttu, yüzüme baktı. “Sen benim gelinim olsan da olmasan da,” dedi, “kimse seni istemediğin bir evliliğe zorlayamaz.” O sözleri duyunca ağladım. Çünkü kendi annemden duymam gereken cümleyi başka bir anneden işitiyordum. Cuma sabahı köyde herkes kına olacağını sanıyordu. Annem komşulara haber vermiş, çeyiz sandığından işlemeli örtüler çıkarmıştı. Cengiz’in annesi bile erkenden gelmişti. Ben o sabah siyah bir elbise giydim. Ablamın ölümünden sonra aldığım elbise. Sandığın başına geçtim. Annemin çıkardığı kırmızı kına tepsisini masadan kaldırdım. Annem fısıldadı. “Ne yapıyorsun?” “Herkesin önünde konuşacağım.” “Derya, sakın!” Ama kapı çoktan açılmıştı. Komşular içeri doluşuyordu. Fadime Teyze de gelmişti. Elinde bir tabak börek vardı. Beni görünce tabağı masaya bıraktı. Cengiz takım elbise giymişti. Beni görünce kaşlarını çattı. “Bu ne hal? Kınalık giymedin mi?” “Hayır.” Annem kolumdan tuttu. “İçeri gel, konuşalım.” Kolumu çektim. “Yıllardır içeride konuşulanları artık herkes duysun.” Odada sessizlik oldu. Ablamın mektubunu çantamdan çıkardım. “Annem size ablamın son isteğini söyledi. Beni Cengiz’le evlendirmek istediğini anlattı.” Cengiz ileri atıldı. “O kâğıdı ver.” Volkan aramıza girdi. “Dokunma.” Ben okumaya başladım. Sesim ilk satırda titredi. Sonra düzeldi. Ablamın Cengiz hakkındaki sözlerini, beni Trabzon’a neden gönderdiğini, son isteğinin ne olduğunu okudum. Mektup bitince kimse konuşmadı. Fadime Teyze ayağa kalktı. “Ben de şahidim,” dedi. “Nurcan ölmeden önce Derya’yı Cengiz’e vermeyin dedi. Kendi kulağımla duydum.” Annem sobanın yanındaki sandalyeye çöktü. Cengiz’in annesi yüzünü buruşturdu. “Ölenin ardından böyle söz mü edilir? Nurcan zaten kocasını kıskanırdı.” O anda Elif kapının önüne geldi. Elinde annesinin başörtüsü vardı. “Annem babamı kıskanmıyordu,” dedi. “Babamdan korkuyordu.” Cengiz çocuğa döndü. “Odana git!” Elif olduğu yerde kaldı. “Annem hastayken babam ona ‘Sen ölürsen Derya gelir,’ dedi. Ben duydum.” Cengiz’in yüzü kıpkırmızı oldu. “Elif, sus dedim!” Kız korkuyla geri çekildi. Volkan’ın annesi hemen yanına gidip elini tuttu. Ben Cengiz’in karşısına geçtim. “Çocuğa bağırmayacaksın.” “Ben onun babasıyım!” “Baba olman onu korkutma hakkı vermiyor.” Cengiz sandığa tekme attı. Kapak açıldı, içindeki örtüler yere saçıldı. Annem çığlık attı. Cengiz cebinden telefonunu çıkardı. “Hepiniz göreceksiniz! Çocuklarımı da alır giderim. Bir daha yüzlerini göstermezsem ne yapacaksınız?” Elif hıçkırmaya başladı. O an telefonumdan önceden görüştüğüm avukatı aradım. Cengiz’in tehditlerini, çocukların korktuğunu söyledim. Avukat acil durumda polisi aramamı söyledi. Polisi aradım. Cengiz önce güldü. Sonra gerçekten aradığımı anlayınca evden çıktı. Ama o gün çocukları götüremedi. Gelen görevlilere olanları anlattım. Elif’in söylediklerini doğrudan aktardım; çocuğun herkesin önünde tekrar tekrar sorgulanmasına izin vermedim. Sosyal hizmetlerin değerlendirmesi için yapılan başvuruyu da bildirdim. Sonraki haftalar kolay geçmedi. Cengiz her yerde benim çocukları ona karşı doldurduğumu söyledi. Annem bir süre benimle konuşmadı. Köyde kimi insanlar beni haklı buldu, kimileri “Babasından çocuk mu alınır?” dedi. Ama ben artık köyün ne söylediğini dinlemiyordum. Yetkililer çocuklarla görüştü. Elif, annesinin hastalığı sırasında ve sonrasında yaşadığı korkuları uzmanlara anlattı. Cengiz’in davranışları ve evdeki koşullar değerlendirildi. Çocukların güvenliği için önce geçici koruma ve bakım düzenlemeleri yapıldı. Ben de onlara bakabilmek için gerekli başvuruları yaptım. Bu süreçte Mert geceleri annesini soruyordu. Elif ise her akşam aynı şeyi soruyordu: “Teyze, bugün de burada mısın?” “Buradayım.” “Yarın da?” “Yarın da.” Bir gün ona söz verirken durdum. “Bazen işim için başka yere gitmem gerekebilir,” dedim. “Ama seni habersiz bırakmayacağım. Ne olursa olsun yanında olmanın bir yolunu bulacağım.” Elif başını salladı. “Annem de doğruyu söylerdi.” Bu cümle, duyduğum bütün suçlamalardan daha ağır geldi. Aylar süren incelemelerden sonra çocukların günlük bakımının benim yanımda sürdürülmesini sağlayan bir düzenleme yapıldı. Cengiz’in çocuklarla görüşmesi ise güvenlik değerlendirmesine ve yetkili makamların belirlediği koşullara bağlandı. Bu karar onun babalığını ortadan kaldırmıyordu. Ama artık çocukların korkuları da yok sayılmıyordu. Annemle aramızdaki sessizlik daha uzun sürdü. Bir sabah Trabzon’daki evimin kapısı çaldı. Açtığımda annemi gördüm. Elinde eski çeyiz sandığının küçük anahtarı vardı. İçeri girmeden avucuma bıraktı. “Nişan yüzüğün,” dedi. “Sandıkta duruyor.” Ona baktım. “Benim artık o anahtara ihtiyacım yok anne.” Gözlerini indirdi. “Biliyorum.” İlk kez yüzünde kendini savunmaya çalışan bir ifade yoktu. “Nurcan düğününden sonra bana çok yalvardı,” dedi. “Derya’yı o adamdan uzak tut, dedi. Ben de seni okumaya göndermeyi kabul ettim. Sonra Cengiz’in sana baktığını gördüğümde bile kendimi kandırdım.” Sustu. “Nurcan ölünce çocukları düşündüm. Borcu düşündüm. Köyü düşündüm. Seni düşünmedim.” Elindeki mendili sıktı. “İki kızım vardı. Birini koruyamadım. Ötekini de aynı eve sokacaktım.” Uzun süre konuşmadım. Sonra sordum: “Anne, ablam mutlu muydu?” Annem ağlamaya başladı. “Hayır.” Tek kelimeydi. Ama on iki yıllık yalanın içinden çıkan en ağır gerçek oydu. “Bana neden söylemedin?” “Çünkü söylersem benim de suçum olduğunu kabul edecektim.” Annem o gün benden af dilemek istedi. Hemen affedemedim. Bunu da söyledim. “Çocukların yanında olmak istiyorsan olabilirsin anne. Ama artık onların adına karar vermeyeceksin. Benim adıma da vermeyeceksin.” Başını salladı. “Tamam kızım.” Kapının arkasında Elif bizi dinliyormuş. Anneannesini görünce önce saklandı. Annem ona yaklaşmadı, yalnızca diz çöktü. “Elif, sana çok yanlış yaptım,” dedi. “Annenin söylediklerini sakladım. Seni de korkuttum. Özür dilerim.” Elif cevap vermedi. Annem de ondan hemen affetmesini istemedi. O gün annem çocuklarla oturup yemek yedi. Akşam olunca kendi isteğiyle köye döndü. Bir yıl sonra Volkan’la evlendik. Büyük düğün yapmadık. Trabzon’da küçük bir nikâh töreniydi. Fadime Teyze geldi. Volkan’ın annesi geldi. Annem de arka sırada oturdu. Elif açık mavi bir elbise giydi. Mert takım elbisesinin cebine oyuncak arabasını koymuştu. Nikâh memuru bana “Kabul ediyor musunuz?” diye sorduğunda bir an durdum. Bir yıl önce annem benim yerime cevap vermişti. Bu kez kimse konuşmadı. Volkan bile. Herkes benim ağzımdan çıkacak kelimeyi bekledi. Gülümsedim. “Evet. Kendi isteğimle kabul ediyorum.” Volkan elimi tuttu. Nikâhtan sonra Elif yanıma geldi. “Teyze, artık Volkan amca bizim babamız mı?” Diz çöküp gözlerinin içine baktım. “Hayır canım. Volkan senin baban değil. Ama seni seven, sana iyi davranmak isteyen biri. Kimse annenin ya da babanın yerini zorla alamaz.” Elif düşündü. “Peki ben sana yine teyze diyebilir miyim?” Güldüm. “Ömrünün sonuna kadar.” “Çünkü sen benim annem değilsin,” dedi, “ama annemin kardeşisin.” O an ablamın mektubundaki cümleyi hatırladım. Sen benim kardeşimsin, çocuklarımın annesi değilsin. Elif’e sarıldım. “Evet kuzum. Ben senin teyzenim.” Düğünden birkaç hafta sonra Rize’ye, ablamın mezarına gittik. Elif elinde küçük bir demet beyaz papatya taşıyordu. Mert annesine aldığı kırmızı oyuncak arabayı mezarın yanına koydu. Ben çantamdan ablamın mektubunu çıkardım. Aslını hâlâ saklıyordum. Kâğıdın kenarları yıpranmasın diye şeffaf bir dosyaya koymuştum. Mezar taşının önünde oturdum. “Nurcan,” dedim, “beni yıllarca korumuşsun. Ben bunu çok geç anladım.” Rüzgâr çay bahçelerinden esiyordu. “Çocukların iyi. Elif okula gidiyor. Mert artık geceleri daha rahat uyuyor. Ben de evlendim. Ama senin yerine geçmedim abla. Söz verdiğin gibi kendi hayatımı yaşarken onların yanında kaldım.” Elif yanıma oturdu. “Teyze, annem seni şimdi görse sevinir miydi?” “Bence sevinirdi.” “Saçımı da güzel ördün bugün.” Gözlerim doldu. Gerçekten de ilk kez balıksırtı örgüsünü düzgün yapabilmiştim. Elif başını eğdi. Örgünün ucundaki sarı kurdeleyi gösterdi. “Annem de böyle bağlardı.” O gün mezarlıktan çıkarken Mert elimi tuttu, Elif diğer elime yapıştı. Volkan birkaç adım gerimizden yürüyordu. Arabaya bineceğimiz sırada Elif durdu. “Teyze, sana bir şey daha söyleyeceğim.” Eğildim. “Ne oldu kuzum?” “Annem ölmeden önce bana, ‘Derya teyzen bir gün çok mutlu olacak,’ demişti.” Gözlerimden yaşlar aktı. Elif devam etti: “Sonra da ‘Ben göremezsem sen benim yerime bak,’ dedi.” Küçük kız iki eliyle yüzümü tuttu. “Ben baktım teyze. Bugün mutlusun.” Ona sarıldım. Uzun süre bırakmadım. Yıllarca ablamın beni kıskandığını sanmıştım. Oysa ben okuyayım, sevdiğim adamla evleneyim, kendi kararlarımı vereyim diye en ağır bedeli o ödemişti. Annem beni bir kez değil, iki kez başka birinin hayatına teslim etmeye kalkmıştı. İlkinde ablam engel olmuştu. İkincisinde ablamın bıraktığı birkaç sayfa, yedi yaşındaki bir çocuğun cesareti ve benim ilk kez söylediğim bir “hayır” yetmişti. Eve döndüğümüzde eski çeyiz sandığının anahtarını çekmeceme koydum. İçindeki nişan yüzüğünü çoktan geri almıştım. Sandığın kendisini ise annemde bırakmıştım. Artık geçmişimi orada saklamıyordum. Ablamın mektubunu kendi evimde, Elif’le Mert’in fotoğrafının yanında tutuyordum. Çünkü o mektup bana bir şeyi öğretmişti: Bir insanı sevmek, onun yerine yaşamayı kabul etmek değildi. Bazen sevginin en büyük kanıtı, başkasının senin adına verdiği karara karşı çıkabilmekti. Ve ben ablamı kaybettikten sonra, onun son isteğini ilk kez gerçekten yerine getirmiştim. Kendi hayatımı seçmiştim.

